Zaborów – historia, patriotyzm, święci

17 IMG_0264 ZaborowW nieodległym od Ożarowa Zaborowie, wiosce leżącej na skraju Puszczy Kampinoskiej mamy nagromadzenie niezwykłych obiektów i historycznych zdarzeń.

Jest tu Zespół Szkół dumnie noszący od 1938 roku imię „Powstańców 1863 roku”, którego uczniowie dbają o powstańcze mogiły. Pierwsza szkoła (parafialna) powstała we wsi w 1812 roku, kolejną świecką zbudowano w 1850 roku. Od 1906 roku nauczycielem w szkole był pan Jan Kujawski, który narażając się na represje zaborcy, prowadził naukę języka polskiego.  Pan Jan Kujawski, późniejszy dyrektor tej szkoły, w 1928 roku uczcił dziesięciolecie odzyskania przez Polskę niepodległości usypując z uczniami Kopiec Wolności, na którym stanął postument z pamiątkową tablicą wykonaną przez nauczycieli zwieńczony figurą Matki Boskiej Nieustającej Pomocy ufundowanej przez właścicielkę majątku Zaborów – panią Zofię Goldstand i właściciela majątku Zaborówek – pana Gabryjela Wodzińskiego.

W Zaborowie parafia istnieje (udokumentowana) 550 lat. Kościół św. Anny zbudowany w 1791 roku według projektu Hilarego Szpilowskiego budowniczego województwa mazowieckiego Królestwa Polskiego został ufundowany przez właścicieli Zaborowa Karolinę i Placida Izbińskich herbu Prawdzic i postawiony w miejscu kilku wcześniejszych świątyń. Rodzina Izbińskich w swoim dworze gościła pisarkę Klementynę z Tańskich Hoffmanową.   

XIX wiek to okres zmieniających się często właścicieli majątku, który w końcu w roku 1897 kupił bankier warszawski Leon Feliks Goldstand. Był on konsulem Rzeczypospolitej Polskiej w Londynie oraz radcą handlowym polskiej ambasady w Wielkiej Brytanii. W miejscu dworu Izbińskich stanął zbudowany dla niego w 1901-03 eklektyczny pałac według projektu Franciszka Lilpopa i K. Jankowskiego. Barokowo-klasycystyczna budowla wraz z parkiem była reprezentacyjną siedzibą finansisty po jego ślubie z arystokratką Zofią Karnkowską herbu Junosza.

22 DSC02071 Zaborow palac Jedyna córka Leona Goldstanda Janina Wincentyna wyszła za mąż za Józefa Górskiego herbu Bożawola, rotmistrza Wojska Polskiego, właściciela dóbr Ceranów i z mężem mieszkała w  pałacu i prowadziła wzorowe gospodarstwo do roku 1939, kiedy wyjechała do Anglii. W czasie okupacji stacjonowały tu wojska niemieckie, a po 1945 miejscowy PGR miał swoje biura a w oranżerii skład nawozów. W 1968 roku pałac został przejęty przez Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich i w 1974 powstał tu dom pracy twórczej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich, restauracja. Komisja likwidacyjna majątku RSW Prasa w roku 1990 przekazała pałac Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich i Stowarzyszeniu Dziennikarzy Rzeczypospolitej. Stał się on wkrótce własnością prywatną i nie jest udostępniony do zwiedzania. Pozostaje nam oglądanie pałacu z zewnątrz oraz w filmach „Lalka” i „Kariera Nikodema Dyzmy”. Może moglibyśmy przeczytać opisy w „Ogniem i mieczem” Henryka Sienkiewicza, ale pan Wołodyjowski i Zagłoba do Zaborowa nie dotarli gdyż doszło do pojedynku Wołodyjowskiego z Bohunem w leżącym niedaleko od Zaborowa Lipkowie.

Szkoła w Zaborowie została też ciężko doświadczona w latach okupacji niemieckiej.

Od 1943 roku mieściła się w budynku szkolnym placówka niemieckiej żandarmerii Schutzpolizei. Odbywały się okrutne przesłuchania, torturowano zatrzymanych więźniów. Szczątki pomordowanych przeniesiono na cmentarz wojenny w Choinie Zaborowskiej.

Zniszczone zostało wyposażenie szkoły, zaginął jej sztandar.

W 1990 roku postanowiono sztandar zrekonstruować ze składek uczniowskich. Malarka pani Elżbieta Ostrowska-Łysak wykonała społecznie projekt sztandaru. W historii szkoły możemy przeczytać: „Na sztandarze umieszczony jest napis „Szkoła Podstawowa im. Powstańców 1863 Roku Zaborów”” i tarcza ozdobna Rzeczypospolitej Przedrozbiorowej Trojga Narodów używana przez Rząd Narodowy (Polska, Litwa, Ruś). Po bokach znajdują się chorągwie polskie, szable, karabin z bagnetem i kosa. Pomiędzy koroną a tarczą umieszczony jest napis: „Boże zbaw Polskę” – co, jak wiemy, było hasłem powstania 1863 roku. Pod tarczą znajdują się dwie palmy – symbol upadku powstania”. Pani Ostrowska-Łysak społecznie odnowiła też figurę Matki Bożej. Dziś szkoła mieści się w nowoczesnym budynku i ma wspaniałe boisko.

01 IMG_0295 ZaborowW 1983 roku w Zaborowie pojawiła się Matka Teresa z Kalkuty, późniejsza błogosławiona, wraz z czterema siostrami, aby założyć dom Zgromadzenia Sióstr Misjonarek Miłości. Jest to dom formacyjny. Matka Teresa odwiedzała go wielokrotnie przy składaniu ślubów zakonnych przez kolejne nowicjuszki wstępujące do Zgromadzenia. Można przeczytać we wspomnieniach opis jednego z uroczystych obiadów wydanych w Zaborowie w związku z przyjazdem Matki Teresy: „na bardzo czystych talerzach podano po trzy ziemniaki w mundurkach, do tego szczypta soli, sos do polania i szklanka kompotu”. 10 lat po założeniu pierwszego domu w Polsce, w Zaborowie, Matka Teresa otrzymała tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego, jako czwarta kobieta po Marii Skłodowskiej-Curie, jej córce – Irenie Juliot-Curie oraz prof. Karolinie Lanckorońskiej) a w Tygodniku Powszechnym Jerzy Turowicz napisał, że pierwszy raz taki tytuł otrzymuje święta.
To nie jedyna święta osoba, która związana jest z Zaborowem.

W Zaborowie działa 63 Kampinoska Drużyna Harcerzy „Husaria” im. ks. Józefa Stanka SAC, błogosławionego.

W lipcu 2011 roku, po beatyfikacji Jana Pawła II, do kościoła św. Anny w Zaborowie zostały uroczyście wprowadzone relikwie polskiego papieża. Kropla krwi to dar dobroczyńcy kościoła i parafii pana Aleksandra Gudzowatego i jego rodziny.

Przybyły do Zaborowa w październiku tego samego roku prezydent RP ofiarował kościołowi sztandar prezydencki, który zawisł koło relikwii błogosławionego Jana Pawła II. Na obelisku obok kościoła z figurą Matki Boskiej umieszczono tablicę upamiętniającą to ważne dla Polaków wydarzenie.

Grażyna Lipska-Zaremba

Na podstawie tekstu autorki z 2015 roku.

Zaborów odległy jest od Ożarowa Mazowieckiego około 12 kilometrów w kierunku północnym. Leży przy ulicy Warszawskiej. Obok pałacu prowadzona jest stadnina koni.

Zapraszamy do galerii zdjęć z Zaborowa.

 

Dodaj do zakładek Link.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *